صنعت کانکس و کانتینر

صنعت کانکس و کانتینر چاپ ايميل

 

 

 

با تعداد کانتینرهای موجود در جهان ، می توان دو د یوار درامتداد هم، دورخط استوای زمین کشید .

 نويسنده : کامل حلمی ( نشريه صنعت حمل و نقل )


صندوقچه های کوچک، به من الهام صندوقهای بزرگ تر را داد و صندوقهای بزرگ چوبی، کانتینر را!
                                                                                           مالكم مك لين ، پدر

صنعت حمل و نقل دریایی در درازای قرون و اعصار از 5 مرحله تکاملی عبور کرده ،تا به این پایه ، یعنی عصر کشتیهای ابر پیکرکانتینری

 یا مگاشیب رسیده است . این مراحل عبارتند از :

مرحله نخست : شناورهای چوبی که با به کار گرفتن تنه درختان ، به وسیله پا رو ، و به کمک نیروی انسانی، حرکت می کردند .

مرحله دوم : تبدیل شناورهای چوبی – پارویی به کشتیهای بادبان دار ، که هزاران سال پس از مرحله نخست به وقوع پیوست و بدین

طریق عصرکشتیهای بادبانی چند هزارتنی آغاز شد که با طی مسافتها یی طولانی ، به حمل کالا بین کشورهای مختلف می پرداختند .

سرآمدکشتیهای بادبانی ، کشتیهای سریع السیری بودند، به نام کلیپرز  cli ppers که با بادبانها ی متعدد خود ، باسرعتی ناهمگون

با آن  روزگاران  ، ادویه جات ، عطریات ، عاج وکالاهای خیال انگیز مشرق زمین افسانه ای را به جهان صنعتی و شبه صنعتی  می بردند.

و بدینسان راه دریایی ادویه و عطریات  پدید آمد.
 
مرحله سوم : جایگزین کشتیهای بادبانی ، کشتیها یی شد با موتورها یی که با سوخت ذغا ل سنگ و تولید بخار به عنوان مولد نیرو ،

 حرکت می کردند . وبدین  ترتیب دانش بشری جایگزین نیروی طبیعت که همانا باد بود ، شد.

مرحله چهارم : استفاده از سوخت دیزل و سایر سوختهای نفتی به جای ذغال سنگ .

در سال 1912 میلادی – 1291خورشیدی – این دگرگونی درانگلستان ،به دستور وزارت دریاداری آن کشور،انجام گرفت. وزیر

دریاداری آن روز انگلیس ، وینستون  چرچیل بود که در زمان جنگ جهانی دوم ، نخست وزیر انگلستان شد ، و به شهرتی عالمگیر به

عنوان یک سیاستمدار ، سخنران ،نویسنده ، نقاش و بنا ، نایل آمد . در ابتدای امر ناوگان نظامی انگلستان و در پی آن ناوگان

بازرگانی آن کشور ، به استفاده از سوختهای نفتی پرداختند.

مرحله پنجم : پیدایش کانتینر درسال 1956 میلادی – 1335 خورشیدی – تکامل صنعت کشتیرانی را به مرحله ای درخشان و

 بی سابقه رساند .در 26 آوریل 1956 کشتی ایدال ایکس ، ideal  که پیشتر یک تانکر نفتکش و متعلق به نیروی دریایی

 ایالات متحد بود ،توسط شخصی به نام مالکم بی مک لین malco b.mclean  مالک یک موسسه حمل و نقل زمینی که بعدها به

 پدر کانتینر شهرت یافت ، خریداری شد . وی این تانکر رابه وسایل حمل کانتینری مجهز کرد . این کشتی به طول 532 فوت –

حدود 163 متر – نخستین سفر اروپایی خود را از بندر نیوآرک در ایالت نیو جرسی ،در شمال ایالات متحد ، که به ایالت باغ  و بوستان

 شهره است ، با 58 کانتینر  20 فوتی ،  به مقصد بندر رتردام در کشور هلند ، آغاز کرد . این کانتینرها را با جراثقال  به روی عرشه

 کشتی منتقل و  با تسمه های فلزی مهار کردند . حمل کالا در کانتینر ، که در حقیقت همان جعبه و یا صندوقهای چوبی بزرگ بود ،

انقلابی در صنعت حمل و نقل که تا آن روزگاران بی سابقه بود ، ایجاد کرد و پی آمد آن به دوران درخشانی کشانده شد که چهره

حمل و نقل دریایی ، در سطح جهانی به کلی دگرگون گردید . بهره وری  از کانتینر ، تسریع در بارگیری ،

کاهش استفاده از نیروی انسانی و صرفه جویی در وقت  را در پی داشت و افزون بر همه اینها ، از ویزگیهای دیگر کانتینر این بود

 که تعداد بیشتری کالا به صورتی منظم تر در آنجا می گرفت ، و به علت حفاظت جدار کانتینر ، محمولات بدون هیچ گونه آسیبی به مقصد

 می رسیدند ، و از آنجا که کالا کاملا محصور بود ، کم و کسری در تحویل آن به وجود نمی آمد .صرفه جویی در زمان ،سلامت کالا و سرعت

 بیشتر ،هم به کاهش هزینه های دریایی و هم به کاهش هزینه های بیمه منجر شد ، و این تحول بزرگ ، به تدریج ، فصل پر رونق درخشانی

را برای صنعت حمل و نقل دریایی و به تبع آن زمینی پدید آورد.

مالکم مک لین ، قراردادی با شرکت معظم جنرال الکتریک ( ge ) داشت که با کامیونهای موسسه خود محصو لات این شرکت

 را در بخشها یی از ایالات متحد ، توزیع کند . او می گوید همیشه در فکر این بودم ، همچنان که یک صندوقچه و یا یک جعبه چوبی و

 یا یک کارتن مقوایی ، حافظ محموله درون خود است ، شاید بد نباشد که صندوق بزرگ تری بسازم و کارتن ها و صندوقهای کوچک تر

 را در آن جای دهیم و این اندشه مرا به ساخت کانتینر رساند . در حقیقت کارتن های یک اندازه و تسمه کشیده شده محصو لات

(جی ئی ) خالق کانتینر شد . کارتن های یک اندازه با ابعادی منظم ، باعث می شد که هیچ بخشی  از فضای درون کانتینر  ، غیر قابل

 استفاده باقی بماند .در نتیجه  کامیونهای باری با مقدار بیشتری بار که سریع تر بارگیری و تخلیه  می شد ، مرتب در آمد و شد بودند .

 با الهام  از این کارتن ها بود که مک لین ، آن گونه که شرحش آمد  به ساخت کانتینر چوبی و با جداری نازک از  فلز در پاره ای از

قسمتهای آن ، اقدام کرد . کانتینرهای چوبی  به اندازه های مختلف طراحی شد ، و مورد بررسی و آزمایش  قرار گرفت ، و در نهایت

 اندازه های 20 و 40  فوتی آن از سوی موسسات حمل و نقل  پذیرفته شد ، و بهره وری  از کانتینر های چهل فوتی بلند ،

 معروف به (اچ کیو hq ( و کانتینرهای رو باز مخصوص حمل ماشین آلات صنعتی بزرگ و کانتینر های یخچالی نیز  فراگیر شد .   
 

تا سال 1980 میلادی عرض کانال پاناما  ، ملاک ساخت کشتی بود  ، بدین ترتیب که عرض کشتیهای ساخته  شده باید از عرض

 کانال پاناما ، کمتر باشد تا کشتی بتواند به راحتی از کانال عبور کند.به این کشتیها اصطلاحا پانامکس panamax  می گفتند .

در همین سالها بود که مهندسان  کشتی سازی شرکت کشتیرانی امریکن پرزیدنت لاینز apl مصمم به ساخت کشتیها یی بزرگتراز

کشتیهای پاناماکس شدند . به طوری که عرض سری کشتیهای جدید ازعرض کانال پاناما بیشتر بود. این نوع کشتیها را ، کشتیهای

 پست پاناماکس- post pananmax مرحله بعداز پاناماکس –خواندند. این کشتیها با گنجایش بالاتر ، کانتینرهای بیشتری را

حمل می کردند .

تا قبل از ورود کشتیهای موسوم به پست پانامکس ، حدود سالهای دهه هشتاد ، کشتیها حداکثر یکهزار کانتینر در

هر مرحله حمل می کردند .

در سالهای بعد کشتیهایی با ظرفیت 3 هزارکانتینر 20 فوتی وارد بازار حمل و نقل دریایی شد. کشتیهای پست پانامکس ،

قدرت حمل کانتینرهای بیشتری را داشتند ، به طوریکه کشتی پریزیدنت ترومن از سوی همین شرکت وارد بازار کار  شد .

کشتی ای. پی. ال. چین apl china  ظرفیت  حمل 5  هزار دستگاه کانتینر  20  فوتی را داشت. به دنبال امریکن پریزیدنت لاینز

شرکت کشتییرانی مرسک لاینز دانمارک که متعلق به گروه ای. پی. مولر a.p. moller بود ، با ساخت کشتیهای بزرگ تر شرکت

کشتیرانی امریکن پرزیدنت لاینز را تحت الشعاع قرار داد، و با ساختن کشتیهای کانتینری بزرگ تر، عصر کشتیهای کانتینری

ابرپیکر mega ship  آغاز شد ، و در پی آن 15 کشتی کانتینری ، هر یک با گنجایش 6 هزار دستگاه کانتینر 20 فوتی وارد

خطوط کشتیرانی بین المللی شد. این نوع کشتیها را کشتیهای سری اس s. class  می نامند که قادرند

تا 7هزار دستگاه کانتینر حمل کنند.

امروزه بیش از 60 درصد کشتیهای کانتینری از نوع کشتیهای پست پانامکس هستند.یکی از رویداهای جالبی که شاهد آن بودم ،

 ورود کشتی سوزان مرسک با گنجایش 6600 کانتینر 20 فوتی بود که اواسط ماه جون 1999 وارد بندر لس آنجلس شد  .

جهت پهلو گرفتن این کشتی از ماهها پیش ، یک اسکله جداگانه و موقتی آماده شد. اسکله را لایروبی  کرده ، خط آهنی

جدید و در کنار آن انباری مخصوص ، برای انتقال کانتینرهای کشتی ، تدارک دیده بودند.
 

ورود این کشتی ، با آن تشریفات خاص و مراسم پذایرایی ویژه از مدعوین، مژده ورود کشتیهای ابر پیکر را به همراه داشت.

در حال حاضر،گفت وگو از ساخت کشتیهایی با ظرفیت 10 تا 12 هزار کانتینر 20 فوتی است. همچنین طرح ساخت کشتیهایی

با گنجایش 15 تا 20 هزار کانتینر 20 فوتی،مورد بررسی است.

پیش بینی میشود تا اواسط قرن حاضر کشتیهای ابرپیکر با گنجایش 30 تا 50 هزار کانتینر 20 فوتی آماده بهره برداری گردد،

و جهان از لحاظ بندری برای تحویل این کانتینرها به 5 کلان بندرگاه منطقه ای تقسیم شود.

این کلان بندرها بدین شرح خواهند بود :


1- کلان بندر جنوب شرقی آسیا، برای بنادر چین و خاور دور،

2-  کلان بندر جزایر کارائیب برای بنادر ای کیا،
 

3- کلان بندر خروجی غربی مدیترانه ،برای اروپای جنوبی و افریقای شمالی،
 

4- کلان بندری در غرب آمریکای مرکزی ،برای بنادر آمریکای لاتین،
 

5-کلان بندری در خلیج فارس ، برای کشورهای همسایه خلیج فارس و شمال شرقی ایران.

کشتیهای ابرپیکر در این بنادر پهلو می گیرند و محمولات خود را در کشتیهای کوچک تر تخلیه می کنند، و این کشتیها به

سوی بنادر منطقه خود، برای تخلیه نهایی کانتینرها ، حرکت می کنند.

گرچه در حال حاضر بنادر در دبی ، کویت ، دهلران و بحرین از بنادر جنوبی ایران مجهز تر هستند، ولی به علت موقعیت جغرافیایی ،

 بندر چابهار می تواند از لحاظ حمل و نقل کانتینری ، تما م کشورهای روی شانه خراسان، کشورهای ازبکستان ، ترکمنستان

، تاجیکستان ، قزاقستان، قرقیزستان وافغانستان را تغذیه کند.

این کشورها به سهولت به بندر چابهار دسترسی دارند، و این بندر با موقعیت ویژه خود، می تواند پاسخگوی نیازهای

صادراتی و وارداتی این کشورها باشد.

کشتی سوزان مرسک با طولی برابر طول 4زمین فوتبال و عرضی پهن تر از کانال پاناما، با 5 طبقه زیر عرشه و قدرت

بارچین کانتینری تا 7 طبقه روی عرشه، جمعا دارای 12 طبقه، با موتوری 12 سیلندری و با قدرتی معادل 75هزاراسب بخار است.

مرکز فرماندهی آن در طبقه دوازدهم قرار دارد. این کشتی که بزرگ ترین کشتی دیزلی جهان است، توانایی حمل 6600کانتینر

20 فوتی را دارد. در جون 1999 که این کشتی در بندر لانگ بیچ پهلو گرفت بزرگترین کشتی بازرگانی جهان بود که تا آن روز به

یکی ازبنادر آمریکا وارد شد.

به طور کلی 95 درصد کالاهای جهان، به استثنای کالاهای فله، مایعات،نفت، احشام و کالاهای صنعتی غیر استاندارد،

توسط کانتینرهای 20 و40 فوتی، حمل میشود. عرض هر کانتینر 8فوت و ارتفاع آن 6/8 فوت و طولش 20 یا 40 فوت است.
 

بندر سنگاپور به طور متوسط سالانه 15میلیون کانتینر 20 فوتی teus  و بندر هنگ کنگ که از این نظر مقام دوم را دارد.

سالانه حدود 6/14 میلیون تی ئی یوز را تحویل می گیرند. با تعداد کانتینرهای موجود در جهان ، می توان دو دیوار در امتداد هم،

دور خط استوای زمین کشید. در ایالات متحده تنها در بنادر لانگ بیچ و لس آنجلس، روزانه حدود 30 هزار کانتینر جا به جا می شود.
 

کشتی ساوین مرسک  sovereign maersk  یکی دیگر از کشتیهای مگاشیب کانتینری، می تواند در هر سفر

6600 کانتینر 20 فوتی حمل کند. ارتفاع این کشتی از ارتفاع ساختمان پیر امیدی شرکت بیمه ترانس آمریکا در شهر

سانفرانسیسکو هم بلند تر است. خطوط کشتیرانی مشترک پی. اند.او انگلستان و ندللوید هلند که از رقبای شرکت مرسک و

ای. پی. ال هستند، دارای یک کشتی مگا کانتینری به ظرفیت 6690 تی ئی یو هستند. شرکت پی. اند. او را اخیرا سرمایه

داران امارات متحد عربی خریداری کرده اند.

دولت آمریکا هم در سال درگیری در عراق بیش از 37هزارکانتینر 20 فوتی از طریق کویت، ترکیه و اردن - خلیج عقبه –

کالاهای نظامی و غیر نظامی به بغداد حمل کرد که پریه و اویان دو نوشابه  آبی، رقم مهمی از این محمولات را تشکیل می دادند.
 

مالکم مک لین، که در جوانی راننده کامیون و اهل کارولینای شمالی بود، از بی نظمی موجود ، بهره گرفت و با مطالعاتی

که از سال 1950 میلادی (1340 خورشیدی) آغاز کرده بود ، در سال1958 موفق شد، سیستم کانتینری را ابداع کند، و به شایستگی

به نام پدر کانتینر نائل شود.

مک لین، در سال 1955 یک شرکت کوچک را که مالک یک نفتکش بود، خرید و آن را پان آتلانتیک نام نهاد و دو نفتکش

کوچک دیگر را برای حمل کانتینر مجهز کرد. بدین طریق که کشنده کامیون را از قسمت اتاقک بار جدا کرد، و از این قسمت به عنوان

کانتینر استفاده نمود. اولین حمل دریایی کانتینر، در داخل ایالات متحد، از بندر نیویورک به بندر هوستون در ایا لت تگزاس، در آوریل 1956

انجام گرفت. کار مک لین، طی چند سا ل بعد از آن، چنان گسترش یافت که در شهر الیزابت - نیوجرسی - شرکت خود را با نام جدید

 خدمات سی لند  sea – land services دایر کرد و در عرض چند سال شرکت خدمات سی لند بزرگ ترین شرکت دریایی - زمینی بود

 که نیازهای نظامی آمریکا را در جنگهای ویتنام حمل می کرد، و در راه بازگشت برای پر کردن کانتینرهای خالی خود، به حمل صادرات

 کشورهای هنگ کنگ، تایوانو ژاپن، به ایالات متحد می پرداخت.

در حال حاضر ، سالانه بیش از 300میلیون کانتینر در جهان، دررفت و آمد است، که این همه، ثمره خدمات مالکم مک لین

به شمار می رود. با همه این پیشرفتها، هنوز هم ساخت کشتیهای ابر پیکر کانتینری با ظرفیت 15 تا 25 هزارتی ئی یوز مطرح است،

کشتیهایی به مراتب پهن تر، با دستگاههای حفظ توازن دقیق تر. و از همه مهم تر  پیش بینی احداث بنادری با گنجایش بیشتر،

وشاید این آغاز عملیات تخلیه کانتینر در فاصله با اسکله ها و در کشتیهای کوچکتر باشد،

که یک نوع لای ترچ کانتینری به وجود خواهد آورد.

 

28 Jul 2017